Po trzecie, Komunikacja interpersonalna

W literaturze często zwraca się uwagę iż początkowo znaczenie pojęcia łacińskiego „communication” oznaczało utrzymywanie z kimś relacji, więzi oraz wejście we wspólnotę. Komunikowanie oznacza przekazywanie i odbieranie informacji – to porozumiewanie się osób (co najmniej nadawca – odbiorca) , któremu towarzyszy wymiana informacji,wymiana zdań, dzielenie się pomysłami ideami na wszelkich możliwych płaszczyznach (poziomach interakcji). Komunikowanie będąc procesem społecznym posiada następujące cechy: kreatywny – dynamiczny –ciągły – symboliczny – celowy – świadomy. Może ono następować : ustnie, pisemnie lub/i z wykorzystaniem mowy naszego ciała.

Najmniejsza liczba poziomów komunikacji to poziom werbalny i niewerbalny. Treści niewerbalne wspierają naszą werbalność – nadają naszemu przekazowi czytelności, wyrazistości, rzetelności, wiarygodności. Należą do nich: postawa ciała, odległość między nadawcą a odbiorcą/ami, intonacja, gestykulacja, sposób ubierania, nieczęsto również – stosowane zapachy, kontakt fizyczny (w tym dotyk), kontakt wzrokowy, elementy przestrzenne. Cały nasz przekaz niewerbalny jest również nośnikiem naszej emocjonalności – zdradza nasze stany emocjonalne, które są nieodzowne w komunikowaniu.

Zazwyczaj wymienia się elementy procesu komunikacji takie jak: nadawca, odbiorca, kod informacyjny (system znaków w których znajduje się informacja), kanał, kontekst (intencja), przekaz (informacja), sprzężenie zwrotne (reakcja na intencję czyli skutek) oraz szumy/błędy/bariery komunikacyjne.

Należy mieć na uwadze, iż w trakcie komunikowania często dochodzi do powstawania barier (zwanych szumami).

Szumy komunikacyjne to wszystko co wpływa na skuteczne komunikowanie między nadawcą a odbiorcą.

Najczęściej wymieniane bariery:

  • Odmienne doświadczenia życiowe i różne poziom wiedzy;
  • Różnice kulturowe i językowe;
  • Utrudnienia zewnętrzne (typu hałas, odległość, zniekształcenia treści);
  • Brak empatii;
  • Wykonywanie kilku czynności w tym samym czasie;
  • Stereotypy
  • Wybiórcza uwaga
  • Stan zdrowia
  • Kierowanie się emocjami
  • Zmęczenie, stan zdrowia, niewłaściwe samopoczucie
  • W końcu – brak spójności między komunikacją werbalną a komunikacją niewerbalną.

Z antropologicznego punktu widzenia różnice w komunikacji między kobietami a mężczyznami są spowodowane w różnicach budowy ich mózgów. Rozróżnianie różnorakich barw; odmienne poziomy emocjonalności, inne poziomy przywiązania do rodziny/najbliższych, wreszcie inne procesy pamięciowe związane z przestrzenią, stosowanie bardziej rozbudowanego języka w opisywaniu zjawisk czy wydarzeń lub osób reagowania na nieprzewidziane wydarzenia oraz powszechnie znana „wielozadaniowość kobiet” i perfekcyjna „jednozadaniowość mężczyzn” to najważniejsze tylko procesy jakie możemy każdego dnia zaobserwować w środowisku. Jak zrozumieć i jak udoskonalić proces komunikacji wzajemnej komunikacji opisuje John Gray w serii wydawniczej „Mężczyźni są z Marsa, kobiety z Wenus”.

Skuteczne komunikowanie się jest kluczową kompetencją nowoczesnego manadżera. Rozpoznawanie stylu komunikacji i adaptacja do stylu rozmówcy nieczęsto ma decydujące znaczenie w procesie negocjacji handlowych lub w kontaktach z zespołem pracowniczym.

Pomimo rozumienia sygnałów werbalnych (słowa pisane lub mówione w języku polskim) to również każdy element komunikowania niewerbalnego może zdradzać dodatkową informację o zamiarach naszego rozmówcy.

I na przykład – biorąc pod uwagę jeden z elementów komunikacji DYSTANS czyli odległość między nadawcą informacji a odbiorcą badacze dochodzą do wniosku że kontekst sytuacyjny warunkuje często odległości rozmówców. Według Edwarda T. Halla wyróżniamy cztery strefy kontaktu: (1) strefa intymna- odległość poniżej 45 cm; (2) strefa osobista – tutaj mamy dystans od 45 cm do 120 cm; (3) strefa społeczna – między 120 cm a 350 cm; (4) strefa publiczna – czyli powyżej 350 cm.

Idąc dalej – skupiwszy się na INTONACJI wypowiedzi skierowanej do nas, nieraz dochodzimy do wniosku że te same treści werbalne wypowiedziane w innej intonacji mogą oznaczać co innego – od pochwały na temat stanu pogody „co za pogoda?” (w słoneczny dzień, wypowiedziane z uśmiechem) przez zwykłe westchnienie (w jesienny pochmurny dzień) aż do wyrazu silnego zdenerwowania w sytuacji gdy ulewa spotyka nas w najmniej oczekiwanym momencie i dodatkowo nie mamy ze sobą parasola ani schronienia w pobliżu.

Jeżeli przywiążemy uwagę do KONTAKTU WZROKOWEGO możemy dojść do wniosku że intensywność spojrzeń oraz kierunek w którym nasze oczy wodzą może decydować o znaczeniu relacji. Zwraca się uwagę na trzy typy spojrzeń: (a) biznesmena czyli skupienie na oczach i czole; (b) towarzyskie znaczy oczy i usta; (c) intymne – patrzymy na oczy oraz biust/klatkę piersiową rozmówcy.

Każda składowa niewerbalnego procesu komunikacji może nadawać odmiennego znaczenia w interpretacji naszych zamiarów. Warto dbać aby nasz wizerunek i przekaz był jednolity i spójny w każdej poruszanej kwestii. Jest to istotne tutaj, gdyż przykłady z autorzy opracowań wskazują, iż nasze słowa nadają jedynie 7% ; nasz głos oddaje 38% a reszta niewerbalności oddaje aż 55% znaczenia treści przekazywanych.

Warto pamiętać, że w procesie komunikacji ważne są wszystkie jego komponenty. Wyciąganie wniosków przez odbiorcę komunikatu na podstawie tylko jednego z jego elementów (mowa lub gesty) może być niezgodne z prawdziwymi intencjami nadawcy oraz powodować nieporozumienia.

Bibliografia:

  1. M. Argyle : Psychologia stosunkówmiędzyludzkich, Warszawa 1999, Wydawnictwa Naukowe PWN;
  2. P. Thomson: Sposoby komunikacjiinterpersonalne, Poznań 1998;
  3. A. Benedikt : Mowa ciała,Wydawnictwo Astrum, Wrocław 2002;
  4. Z. Nęcki: Komunikacja międzyludzka,Kraków 2000;
  5. J. Kołodziejski, I. Zewira: Wstęp do komunikowania, Częstochowskie Wydawnictwo Naukowe 2005;
  6. P. A. Anderson: Mowa ciała dla żółtodziobów…, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2005;
  7. Adler, Rosenfel, Proctor: Relacje interpersonalne. Proces porozumiewania się,Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2006;
  8. Hartley: Komunikowanie interpersonalne, Wyd. Astrum Wrocław 2006;
  9. Brocki: Język ciała w ujęciu antropologicznym, Wyd. Astrum 2001;
  10. J. Kołodziejski, I. Zawisza: Wstęp do komunikacja; Częstochowskie Wydawnictwa Naukowe;
  11. A. Augustynek: Wstęp do psychologii; Warszawa 2009; Wydawnictwo Difin
  12. J. Baney: Komunikacja interpersonalna; IPS Wydawnictwo 2004;

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *